สรุปสาระสำคัญ

  • กฎกระทรวงกำหนดธุรกิจบริการที่ไม่ต้องขออนุญาตในการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2569 ลงนามโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ 18 สิงหาคม 2569 และลงราชกิจจานุเบกษา 28 สิงหาคม 2569 (เล่ม 143 ตอนที่ 51 ก หน้า 31) ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศ
  • เพิ่มธุรกิจบริการอีก 6 ประเภท เป็นข้อ (13) ถึง (18) ของกฎกระทรวงปี 2556 ที่คนต่างด้าวทำได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL)
  • สองประเภทที่บริษัทในเครือต่างชาติใช้บ่อยที่สุดคือ บริการธุรการ ทรัพยากรบุคคล และไอทีระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน และการค้ำประกันหนี้ภายในประเทศระหว่างบริษัทในกลุ่ม โดยต้องผ่านเกณฑ์ความสัมพันธ์ (ถือหุ้นร่วมกันเกินกึ่งหนึ่ง ถือหุ้นระหว่างกันตั้งแต่ร้อยละ 25 หรือกรรมการผู้มีอำนาจร่วมกันเกินกึ่งหนึ่ง)
  • ขยายข้อ (1) และ (2) เดิมให้ครอบคลุมการให้กู้ยืมเพื่อซื้อหลักทรัพย์ การซื้อหลักทรัพย์โดยมีสัญญาขายคืน และการเป็นผู้ค้า ที่ปรึกษา หรือผู้จัดการเงินทุนสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
  • ไม่ต้องขอ FBL ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องขอใบอนุญาตอื่น ใบอนุญาตโทรคมนาคมจาก กสทช. การขึ้นทะเบียนศูนย์บริหารเงินกับธนาคารแห่งประเทศไทย และใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ยังต้องมีตามปกติ
  • กฎกระทรวงอีกฉบับที่ออกวันเดียวกันยกเว้นธุรกิจนายหน้าหรือตัวแทนสัญญาซื้อขายล่วงหน้าบางประเภทด้วย

1. เพิ่มอะไรบ้าง

ข้อใหม่ธุรกิจบริการเงื่อนไข
(13)กิจการโทรคมนาคมเฉพาะใบอนุญาตแบบที่หนึ่ง คือผู้ให้บริการที่ไม่มีโครงข่ายของตนเอง ตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบกิจการโทรคมนาคม
(14)ศูนย์บริหารเงินดำเนินการภายใต้กฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน
(15)บริการบริหารจัดการด้านธุรการ ทรัพยากรบุคคล และเทคโนโลยีสารสนเทศให้บริการระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กันตามเกณฑ์ในข้อ 2
(16)ค้ำประกันหนี้เฉพาะภายในประเทศระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน โดยใช้เกณฑ์เดียวกันแต่สัดส่วนการถือหุ้นสูงกว่า
(17)ให้เช่าพื้นที่บางส่วนเพื่อติดตั้งเครื่องอิเล็กทรอนิกส์สำหรับบริการทางการเงินและเครื่องจำหน่ายสินค้าหรือบริการอัตโนมัติ เพื่ออำนวยความสะดวกแก่พนักงานของบริษัท
(18)บริการขุดเจาะปิโตรเลียมผู้รับจ้างต้องทำสัญญาจ้างเหมาโดยตรงกับผู้รับสัมปทาน ผู้รับสัญญาแบ่งปันผลผลิต หรือผู้รับสัญญาจ้างบริการตามกฎหมายว่าด้วยปิโตรเลียม

สื่อบางแห่งนับเป็น 7 ธุรกิจ บางแห่งนับเป็น 8 เพราะรวมการขยายข้อ (1) หลักทรัพย์ และข้อ (2) สัญญาซื้อขายล่วงหน้าเข้าไปด้วย ตัวกฎกระทรวงเพิ่มข้อใหม่ 6 ข้อและแก้ข้อเดิม 2 ข้อ

2. นิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน

ข้อ (15) และ (16) ใช้ได้เฉพาะระหว่างบริษัทที่เข้าเกณฑ์อย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้

เกณฑ์บริการธุรการ HR IT ข้อ (15)ค้ำประกันหนี้ ข้อ (16)
ผู้ถือหุ้นหรือหุ้นส่วนกลุ่มเดียวกันถือหุ้นในทั้งสองนิติบุคคลเกินกึ่งหนึ่งเกินกึ่งหนึ่ง
นิติบุคคลหนึ่งถือหุ้นในอีกนิติบุคคลหนึ่งตั้งแต่ร้อยละ 25 ของทุนตั้งแต่ร้อยละ 50 ของทุน
ถือหุ้นระหว่างกันโดยผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของแต่ละฝ่ายตั้งแต่ร้อยละ 25ตั้งแต่ร้อยละ 50
กรรมการหรือหุ้นส่วนผู้มีอำนาจจัดการร่วมกันเกินกึ่งหนึ่งเกินกึ่งหนึ่ง

ตัวเลขร้อยละ 50 ของข้อ (16) อ่านจากตัวบทในราชกิจจานุเบกษา โครงสร้างที่บริษัทแม่ไต้หวันถือหุ้นบริษัทลูกในไทยเกินกึ่งหนึ่งเข้าเกณฑ์ทั้งสองข้อ แต่บริษัทร่วมทุนที่ฝ่ายต่างชาติถือเพียงร้อยละ 30 เข้าเกณฑ์ข้อ (15) แต่ไม่เข้าข้อ (16)

3. สิ่งที่ต้องทำตอนนี้

  • ตรวจว่าบริษัทในไทยของกลุ่มให้บริการธุรการ บัญชี HR หรือไอทีแก่บริษัทในเครือโดยมี FBL หรือไม่ ถ้าเข้าเกณฑ์ข้อ (15) ตั้งแต่นี้ไปไม่ต้องต่ออายุหรือขอใหม่ แต่ควรแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นหนังสือก่อนเลิกใช้ใบอนุญาต
  • ทบทวนผังการถือหุ้นของกลุ่มเทียบกับเกณฑ์ในข้อ 2 บริษัทร่วมทุนที่ถือไม่ถึงเกณฑ์ยังต้องขอ FBL เหมือนเดิม
  • แผนตั้งศูนย์บริหารเงินในไทยให้ตัดขั้นตอน FBL ออก แต่ยังต้องยื่นธนาคารแห่งประเทศไทย
  • ผู้ให้บริการโทรคมนาคมแบบที่หนึ่งยังต้องขอใบอนุญาตจาก กสทช. ตามเดิม
  • เอกสารจดทะเบียนที่มีคนต่างด้าวร่วมลงทุนให้เตรียมหลักฐานที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยตามคำสั่งสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางที่ 2/2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2569

4. สิ่งที่ไม่เปลี่ยน

การยกเว้นครอบคลุมเฉพาะใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ใบอนุญาตหรือการขึ้นทะเบียนตามกฎหมายเฉพาะยังต้องมี และบัญชีสามท้ายพระราชบัญญัติยังคุมธุรกิจบริการอื่นทั้งหมด อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าชี้แจงว่าการแก้ไขครั้งนี้เป็นครั้งที่ 5 แล้ว ไม่ใช่การเปิดเสรี และกรมได้เพิ่มมาตรการตรวจสอบการถือหุ้นแทนคนต่างด้าว (นอมินี) ควบคู่กันไป

ข้อสังเกตจากทนายความ

สำหรับกลุ่มบริษัทไต้หวันในไทย ข้อ (15) และ (16) คือสองข้อที่เปลี่ยนวิธีทำงานจริง หลายกลุ่มตั้งบริษัทลูกในไทยแล้วให้บริษัทลูกทำบัญชี จ่ายเงินเดือน และดูแลระบบไอทีให้บริษัทพี่น้องในกลุ่ม โดยที่ผ่านมาต้องขอ FBL สำหรับบริการเหล่านี้ และต้องอธิบายทุกปีว่าเป็นบริการภายในกลุ่ม ตั้งแต่ 28 สิงหาคมเป็นต้นไป ถ้าผ่านเกณฑ์ความสัมพันธ์ ก็ไม่ต้องขอแล้ว แต่สามเรื่องที่มักพลาดคือ หนึ่ง เกณฑ์ดูที่สัดส่วนการถือหุ้นจริง ไม่ใช่ชื่อกลุ่มบริษัท บริษัทร่วมทุนที่ฝ่ายไต้หวันถือไม่ถึงเกณฑ์ไม่ได้ประโยชน์ สอง การค้ำประกันใช้เกณฑ์ที่สูงกว่า อย่าใช้ผังเดียวกันตอบทั้งสองข้อ สาม การเลิกใช้ FBL ควรทำเป็นหนังสือ ไม่ใช่ปล่อยให้ใบอนุญาตหมดอายุเฉย ๆ เพราะเงื่อนไขแนบท้ายใบอนุญาตเดิมยังผูกพันจนกว่าจะแจ้ง

แหล่งที่มา

คำถามที่พบบ่อย

บริษัทลูกในไทยให้บริการไอทีแก่บริษัทแม่ในไต้หวันและบริษัทพี่น้องในเวียดนาม ต้องขอ FBL หรือไม่

ถ้าบริษัทแม่ถือหุ้นบริษัทลูกในไทยเกินกึ่งหนึ่ง หรือกลุ่มผู้ถือหุ้นเดียวกันถือหุ้นในทั้งสองฝ่ายเกินกึ่งหนึ่ง เข้าเกณฑ์ข้อ (15) และไม่ต้องขอ FBL สำหรับบริการนั้นตั้งแต่ 28 สิงหาคม 2569 บริษัทพี่น้องที่ถือหุ้นระหว่างกันไม่ถึงเกณฑ์ต้องดูผังเป็นรายคู่

บริษัทแม่ค้ำประกันเงินกู้ที่บริษัทลูกกู้จากธนาคารในไทย เข้าข้อ (16) หรือไม่

ข้อ (16) ใช้กับผู้ค้ำประกันที่เป็นนิติบุคคลต่างด้าวซึ่งประกอบธุรกิจค้ำประกันในไทย และคู่สัญญาต้องเป็นหนี้ภายในประเทศระหว่างนิติบุคคลที่ถือหุ้นถึงเกณฑ์ บริษัทแม่ที่ถือหุ้นบริษัทลูกตั้งแต่ร้อยละ 50 เข้าเกณฑ์ ส่วนการค้ำประกันหนี้ต่างประเทศไม่อยู่ในข้อนี้

บริษัทที่ถือ FBL อยู่แล้วสำหรับบริการเหล่านี้ต้องทำอะไร

ไม่ต้องต่ออายุ แต่ควรมีหนังสือแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าธุรกิจเข้าข่ายได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวงฉบับที่ 5 และยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายเฉพาะของธุรกิจนั้นต่อไป