สรุปสาระสำคัญ
- กฎกระทรวงกำหนดธุรกิจบริการที่ไม่ต้องขออนุญาตในการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2569 ลงนามโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ 18 สิงหาคม 2569 และลงราชกิจจานุเบกษา 28 สิงหาคม 2569 (เล่ม 143 ตอนที่ 51 ก หน้า 31) ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศ
- เพิ่มธุรกิจบริการอีก 6 ประเภท เป็นข้อ (13) ถึง (18) ของกฎกระทรวงปี 2556 ที่คนต่างด้าวทำได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL)
- สองประเภทที่บริษัทในเครือต่างชาติใช้บ่อยที่สุดคือ บริการธุรการ ทรัพยากรบุคคล และไอทีระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน และการค้ำประกันหนี้ภายในประเทศระหว่างบริษัทในกลุ่ม โดยต้องผ่านเกณฑ์ความสัมพันธ์ (ถือหุ้นร่วมกันเกินกึ่งหนึ่ง ถือหุ้นระหว่างกันตั้งแต่ร้อยละ 25 หรือกรรมการผู้มีอำนาจร่วมกันเกินกึ่งหนึ่ง)
- ขยายข้อ (1) และ (2) เดิมให้ครอบคลุมการให้กู้ยืมเพื่อซื้อหลักทรัพย์ การซื้อหลักทรัพย์โดยมีสัญญาขายคืน และการเป็นผู้ค้า ที่ปรึกษา หรือผู้จัดการเงินทุนสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
- ไม่ต้องขอ FBL ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องขอใบอนุญาตอื่น ใบอนุญาตโทรคมนาคมจาก กสทช. การขึ้นทะเบียนศูนย์บริหารเงินกับธนาคารแห่งประเทศไทย และใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ยังต้องมีตามปกติ
- กฎกระทรวงอีกฉบับที่ออกวันเดียวกันยกเว้นธุรกิจนายหน้าหรือตัวแทนสัญญาซื้อขายล่วงหน้าบางประเภทด้วย
1. เพิ่มอะไรบ้าง
| ข้อใหม่ | ธุรกิจบริการ | เงื่อนไข |
|---|---|---|
| (13) | กิจการโทรคมนาคม | เฉพาะใบอนุญาตแบบที่หนึ่ง คือผู้ให้บริการที่ไม่มีโครงข่ายของตนเอง ตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบกิจการโทรคมนาคม |
| (14) | ศูนย์บริหารเงิน | ดำเนินการภายใต้กฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน |
| (15) | บริการบริหารจัดการด้านธุรการ ทรัพยากรบุคคล และเทคโนโลยีสารสนเทศ | ให้บริการระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กันตามเกณฑ์ในข้อ 2 |
| (16) | ค้ำประกันหนี้เฉพาะภายในประเทศ | ระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน โดยใช้เกณฑ์เดียวกันแต่สัดส่วนการถือหุ้นสูงกว่า |
| (17) | ให้เช่าพื้นที่บางส่วน | เพื่อติดตั้งเครื่องอิเล็กทรอนิกส์สำหรับบริการทางการเงินและเครื่องจำหน่ายสินค้าหรือบริการอัตโนมัติ เพื่ออำนวยความสะดวกแก่พนักงานของบริษัท |
| (18) | บริการขุดเจาะปิโตรเลียม | ผู้รับจ้างต้องทำสัญญาจ้างเหมาโดยตรงกับผู้รับสัมปทาน ผู้รับสัญญาแบ่งปันผลผลิต หรือผู้รับสัญญาจ้างบริการตามกฎหมายว่าด้วยปิโตรเลียม |
สื่อบางแห่งนับเป็น 7 ธุรกิจ บางแห่งนับเป็น 8 เพราะรวมการขยายข้อ (1) หลักทรัพย์ และข้อ (2) สัญญาซื้อขายล่วงหน้าเข้าไปด้วย ตัวกฎกระทรวงเพิ่มข้อใหม่ 6 ข้อและแก้ข้อเดิม 2 ข้อ
2. นิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน
ข้อ (15) และ (16) ใช้ได้เฉพาะระหว่างบริษัทที่เข้าเกณฑ์อย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้
| เกณฑ์ | บริการธุรการ HR IT ข้อ (15) | ค้ำประกันหนี้ ข้อ (16) |
|---|---|---|
| ผู้ถือหุ้นหรือหุ้นส่วนกลุ่มเดียวกันถือหุ้นในทั้งสองนิติบุคคล | เกินกึ่งหนึ่ง | เกินกึ่งหนึ่ง |
| นิติบุคคลหนึ่งถือหุ้นในอีกนิติบุคคลหนึ่ง | ตั้งแต่ร้อยละ 25 ของทุน | ตั้งแต่ร้อยละ 50 ของทุน |
| ถือหุ้นระหว่างกันโดยผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของแต่ละฝ่าย | ตั้งแต่ร้อยละ 25 | ตั้งแต่ร้อยละ 50 |
| กรรมการหรือหุ้นส่วนผู้มีอำนาจจัดการร่วมกัน | เกินกึ่งหนึ่ง | เกินกึ่งหนึ่ง |
ตัวเลขร้อยละ 50 ของข้อ (16) อ่านจากตัวบทในราชกิจจานุเบกษา โครงสร้างที่บริษัทแม่ไต้หวันถือหุ้นบริษัทลูกในไทยเกินกึ่งหนึ่งเข้าเกณฑ์ทั้งสองข้อ แต่บริษัทร่วมทุนที่ฝ่ายต่างชาติถือเพียงร้อยละ 30 เข้าเกณฑ์ข้อ (15) แต่ไม่เข้าข้อ (16)
3. สิ่งที่ต้องทำตอนนี้
- ตรวจว่าบริษัทในไทยของกลุ่มให้บริการธุรการ บัญชี HR หรือไอทีแก่บริษัทในเครือโดยมี FBL หรือไม่ ถ้าเข้าเกณฑ์ข้อ (15) ตั้งแต่นี้ไปไม่ต้องต่ออายุหรือขอใหม่ แต่ควรแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นหนังสือก่อนเลิกใช้ใบอนุญาต
- ทบทวนผังการถือหุ้นของกลุ่มเทียบกับเกณฑ์ในข้อ 2 บริษัทร่วมทุนที่ถือไม่ถึงเกณฑ์ยังต้องขอ FBL เหมือนเดิม
- แผนตั้งศูนย์บริหารเงินในไทยให้ตัดขั้นตอน FBL ออก แต่ยังต้องยื่นธนาคารแห่งประเทศไทย
- ผู้ให้บริการโทรคมนาคมแบบที่หนึ่งยังต้องขอใบอนุญาตจาก กสทช. ตามเดิม
- เอกสารจดทะเบียนที่มีคนต่างด้าวร่วมลงทุนให้เตรียมหลักฐานที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยตามคำสั่งสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางที่ 2/2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2569
4. สิ่งที่ไม่เปลี่ยน
การยกเว้นครอบคลุมเฉพาะใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ใบอนุญาตหรือการขึ้นทะเบียนตามกฎหมายเฉพาะยังต้องมี และบัญชีสามท้ายพระราชบัญญัติยังคุมธุรกิจบริการอื่นทั้งหมด อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าชี้แจงว่าการแก้ไขครั้งนี้เป็นครั้งที่ 5 แล้ว ไม่ใช่การเปิดเสรี และกรมได้เพิ่มมาตรการตรวจสอบการถือหุ้นแทนคนต่างด้าว (นอมินี) ควบคู่กันไป
ข้อสังเกตจากทนายความ
สำหรับกลุ่มบริษัทไต้หวันในไทย ข้อ (15) และ (16) คือสองข้อที่เปลี่ยนวิธีทำงานจริง หลายกลุ่มตั้งบริษัทลูกในไทยแล้วให้บริษัทลูกทำบัญชี จ่ายเงินเดือน และดูแลระบบไอทีให้บริษัทพี่น้องในกลุ่ม โดยที่ผ่านมาต้องขอ FBL สำหรับบริการเหล่านี้ และต้องอธิบายทุกปีว่าเป็นบริการภายในกลุ่ม ตั้งแต่ 28 สิงหาคมเป็นต้นไป ถ้าผ่านเกณฑ์ความสัมพันธ์ ก็ไม่ต้องขอแล้ว แต่สามเรื่องที่มักพลาดคือ หนึ่ง เกณฑ์ดูที่สัดส่วนการถือหุ้นจริง ไม่ใช่ชื่อกลุ่มบริษัท บริษัทร่วมทุนที่ฝ่ายไต้หวันถือไม่ถึงเกณฑ์ไม่ได้ประโยชน์ สอง การค้ำประกันใช้เกณฑ์ที่สูงกว่า อย่าใช้ผังเดียวกันตอบทั้งสองข้อ สาม การเลิกใช้ FBL ควรทำเป็นหนังสือ ไม่ใช่ปล่อยให้ใบอนุญาตหมดอายุเฉย ๆ เพราะเงื่อนไขแนบท้ายใบอนุญาตเดิมยังผูกพันจนกว่าจะแจ้ง
แหล่งที่มา
- กฎกระทรวงกำหนดธุรกิจบริการที่ไม่ต้องขออนุญาตในการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2569: ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนที่ 51 ก หน้า 31, 28 สิงหาคม 2569 (PDF จากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า)
- ไทยโพสต์, 29 สิงหาคม 2569: ราชกิจจาฯ ประกาศแล้ว! 7 ธุรกิจบริการ 'คนต่างด้าว' ไม่ต้องขออนุญาต
- โพสต์ทูเดย์, 29 สิงหาคม 2569: ราชกิจจาฯ ปลดล็อก 7 ธุรกิจบริการต่างด้าว ไม่ต้องยื่นขออนุญาตเพิ่มเติม
- ไทยพีบีเอส, 7 กันยายน 2569: “พาณิชย์”ชี้แจง 8 ธุรกิจบริการ “ต่างชาติ”ไม่ต้องขออนุญาต
คำถามที่พบบ่อย
บริษัทลูกในไทยให้บริการไอทีแก่บริษัทแม่ในไต้หวันและบริษัทพี่น้องในเวียดนาม ต้องขอ FBL หรือไม่
ถ้าบริษัทแม่ถือหุ้นบริษัทลูกในไทยเกินกึ่งหนึ่ง หรือกลุ่มผู้ถือหุ้นเดียวกันถือหุ้นในทั้งสองฝ่ายเกินกึ่งหนึ่ง เข้าเกณฑ์ข้อ (15) และไม่ต้องขอ FBL สำหรับบริการนั้นตั้งแต่ 28 สิงหาคม 2569 บริษัทพี่น้องที่ถือหุ้นระหว่างกันไม่ถึงเกณฑ์ต้องดูผังเป็นรายคู่
บริษัทแม่ค้ำประกันเงินกู้ที่บริษัทลูกกู้จากธนาคารในไทย เข้าข้อ (16) หรือไม่
ข้อ (16) ใช้กับผู้ค้ำประกันที่เป็นนิติบุคคลต่างด้าวซึ่งประกอบธุรกิจค้ำประกันในไทย และคู่สัญญาต้องเป็นหนี้ภายในประเทศระหว่างนิติบุคคลที่ถือหุ้นถึงเกณฑ์ บริษัทแม่ที่ถือหุ้นบริษัทลูกตั้งแต่ร้อยละ 50 เข้าเกณฑ์ ส่วนการค้ำประกันหนี้ต่างประเทศไม่อยู่ในข้อนี้
บริษัทที่ถือ FBL อยู่แล้วสำหรับบริการเหล่านี้ต้องทำอะไร
ไม่ต้องต่ออายุ แต่ควรมีหนังสือแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าว่าธุรกิจเข้าข่ายได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวงฉบับที่ 5 และยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายเฉพาะของธุรกิจนั้นต่อไป