สรุปสาระสำคัญ

  • ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 474) พ.ศ. 2569 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (ฉบับที่ 2) ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 ตุลาคม 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่ 31 ตุลาคม 2569 โดยแก้ไขเพิ่มเติมประกาศฉบับที่ 450 พ.ศ. 2567
  • งาและผลิตภัณฑ์จากงาถูกเพิ่มเป็นสารก่อภูมิแพ้ ส่วนถั่วที่มีผลเปลือกแข็งของไม้ต้นระบุชื่อไว้ 9 ชนิด
  • ซัลไฟต์และน้ำตาลแลคโตสถูกตัดออกจากรายการสารก่อภูมิแพ้ แต่ต้องแสดงคำเตือน “มีซัลไฟต์” (ตกค้างตั้งแต่ 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม) และ “มีน้ำตาลแลคโตส” แทน
  • ผู้ผลิตและผู้นำเข้าเลือกใช้ฉลากดิจิทัลได้ แต่ข้อมูล 7 รายการยังต้องอยู่บนภาชนะบรรจุ และอาหาร 5 ประเภท เช่น ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและอาหารสำหรับทารก ต้องแสดงฉลากบนภาชนะบรรจุครบทุกรายการ
  • ฉลากเดิมที่ถูกต้องตามประกาศฉบับที่ 450 ยังจำหน่ายต่อได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ประกาศใช้บังคับ ยกเว้นอาหาร 9 ประเภทที่ต้องปฏิบัติตามทันที

1. ใครอยู่ในข่าย

ผู้เกี่ยวข้องสิ่งที่เปลี่ยน
ผู้ผลิตและผู้นำเข้าอาหารในภาชนะบรรจุทุกรายต้องทบทวนข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร คำเตือน และการแสดงวัตถุเจือปนอาหารบนฉลาก
ผู้ผลิตที่จำหน่ายโดยตรงต่อผู้บริโภค รวมถึงขายออนไลน์อาหาร 9 ประเภทไม่ได้รับยกเว้นการแสดงฉลากอีกต่อไป ได้แก่ วัตถุเจือปนอาหาร อาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก อาหารที่มีวัตถุประสงค์พิเศษ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อาหารที่เติมสารสกัด สารอาหาร หรือสารสังเคราะห์ อาหารที่มีประกาศกำหนดคำเตือนเฉพาะ และอาหารที่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดเฉพาะด้านวิธีการผลิต
ผู้ผลิตเพื่อส่งออกไม่ต้องแสดงประเทศผู้ผลิตบนฉลากอาหารที่ผลิตเพื่อส่งออกเท่านั้น
ผู้ที่ต้องการลดพื้นที่หรือวัสดุทำฉลากใช้ฉลากดิจิทัลเป็นมาตรการทางเลือกได้

2. กติกาใหม่

เรื่องข้อกำหนดตั้งแต่ 31 ตุลาคม 2569
รายการสารก่อภูมิแพ้ธัญพืชที่มีกลูเตน สัตว์น้ำที่มีเปลือกแข็ง ไข่ ปลา ถั่วลิสง ถั่วเหลือง นม ถั่วที่มีผลเปลือกแข็งของไม้ต้น หอยและหมึก และงา
ถั่วที่มีผลเปลือกแข็งของไม้ต้นอัลมอนด์ เม็ดมะม่วงหิมพานต์ เฮเซลนัท พีแคน พิสตาชิโอ วอลนัท บราซิลนัท แมคคาเดเมีย และไพน์นัท
ซัลไฟต์และแลคโตสไม่เป็นสารก่อภูมิแพ้แล้ว แต่ต้องแสดงคำเตือน “มีซัลไฟต์” เมื่อตกค้างตั้งแต่ 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม (คำนวณในรูปซัลเฟอร์ไดออกไซด์) และ “มีน้ำตาลแลคโตส”
ข้อยกเว้นข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหารไม่ต้องแสดงเมื่อมีการประเมินความเสี่ยงตามแนวทางของโคเด็กซ์ และปริมาณโปรตีนที่หลงเหลือเป็นไปตามที่โคเด็กซ์กำหนด
ฉลากดิจิทัลข้อมูลต้องครบถ้วน เข้าถึงได้ทุกเมื่อ และระบบต้องทำงานต่อเนื่อง โดย 7 รายการต้องอยู่บนภาชนะบรรจุ คือ ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหาร ปริมาณสุทธิ ส่วนประกอบ ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร คำเตือน (ถ้ามี) และวันหมดอายุ
อาหารที่ใช้ฉลากดิจิทัลแทนไม่ได้อาหารสูตรสำหรับทารก อาหารสูตรต่อเนื่องและอาหารสูตรสำหรับเด็กเล็ก อาหารเสริมสำหรับทารกและเด็กเล็ก อาหารที่มีวัตถุประสงค์พิเศษ และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
วัตถุเจือปนอาหารวัตถุเจือปนอาหารที่มีมากกว่าหนึ่งหน้าที่ให้แสดงหน้าที่หลักตามความจำเป็นของเทคโนโลยีการผลิต สารช่วยทำละลายหรือช่วยพา และก๊าซที่ช่วยในการเก็บรักษาอาหาร ไม่บังคับให้แสดง
ขนาดตัวอักษรข้อกำหนดขนาดตัวอักษรใช้กับข้อความภาษาไทยเท่านั้น

3. สิ่งที่ต้องทำตอนนี้

  • ตรวจสูตรและวัตถุดิบทุกรายการว่ามีงา หรือถั่วที่มีผลเปลือกแข็งของไม้ต้นทั้ง 9 ชนิดหรือไม่ รวมถึงโอกาสปนเปื้อนในสายการผลิต แล้วปรับข้อความ “ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: มี…” หรือ “อาจมี…”
  • สินค้าที่เคยระบุซัลไฟต์หรือแลคโตสในข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร ให้ย้ายไปแสดงเป็นคำเตือนตามข้อความที่ประกาศกำหนด
  • ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและอาหารอีก 8 ประเภทข้างต้น ต้องใช้ฉลากตามประกาศใหม่ตั้งแต่วันที่ประกาศมีผล ไม่มีระยะผ่อนผัน
  • อาหารประเภทอื่นวางแผนเปลี่ยนฉลากให้เสร็จภายใน 2 ปี และนับสต็อกฉลากเดิมให้พอดีกับช่วงเวลานั้น
  • หากจะใช้ฉลากดิจิทัล ให้ออกแบบฉลากบนภาชนะบรรจุให้มีครบ 7 รายการ และกำหนดผู้รับผิดชอบดูแลให้ลิงก์หรือรหัสคิวอาร์ใช้งานได้ตลอดอายุสินค้า
  • ผู้นำเข้าควรแจ้งผู้ผลิตในต่างประเทศเรื่องรายการสารก่อภูมิแพ้ของไทยที่เปลี่ยนไป เพราะฉลากภาษาไทยเป็นความรับผิดชอบของผู้นำเข้า

4. บทลงโทษ

การแสดงฉลากไม่เป็นไปตามประกาศที่ออกตามมาตรา 6 (10) แห่งพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มีโทษตามมาตรา 51 ปรับไม่เกิน 30,000 บาท กรณีฉลากมีข้อความเป็นเท็จหรือหลอกลวงให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ อาจเข้าข่ายความผิดอื่นตามพระราชบัญญัติเดียวกันซึ่งมีโทษหนักกว่า

ข้อสังเกตจากสำนักงาน

ประเด็นที่ผู้ประกอบการมักมองข้ามมีสามเรื่อง เรื่องแรก งาอยู่ในวัตถุดิบมากกว่าที่คิด เช่น น้ำมันงา ซอส น้ำสลัด ขนมอบ และเครื่องปรุงสำเร็จรูปที่ซื้อจากผู้ผลิตรายอื่น จึงต้องขอข้อมูลจากซัพพลายเออร์ทุกราย ไม่ใช่ตรวจเฉพาะสูตรของตัวเอง เรื่องที่สอง ระยะผ่อนผัน 2 ปีไม่ครอบคลุมผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและอาหารที่เติมสารสกัดหรือสารอาหาร ซึ่งเป็นกลุ่มสินค้านำเข้าที่พบบ่อยที่สุด ผู้นำเข้ากลุ่มนี้ต้องแก้ฉลากก่อนล็อตถัดไป เรื่องที่สาม ฉลากดิจิทัลไม่ได้ทำให้ฉลากบนภาชนะบรรจุสั้นลงมากนัก เพราะส่วนประกอบและข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหารยังต้องอยู่บนภาชนะ ประโยชน์จริงอยู่ที่ข้อมูลเสริม เช่น ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิต วิธีใช้ และข้อมูลโภชนาการในกรณีที่กฎหมายเฉพาะอนุญาต

แหล่งที่มา

คำถามที่พบบ่อย

ฉลากเดิมที่พิมพ์ไว้แล้วยังใช้ได้หรือไม่

ใช้ได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ประกาศใช้บังคับ หากฉลากนั้นถูกต้องตามประกาศฉบับที่ 450 แต่ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและอาหารอีก 8 ประเภทที่ประกาศระบุไว้ต้องใช้ฉลากตามข้อกำหนดใหม่ทันที

ใช้รหัสคิวอาร์แทนฉลากบนซองได้ทั้งหมดหรือไม่

ไม่ได้ ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหาร ปริมาณสุทธิ ส่วนประกอบ ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร คำเตือน และวันหมดอายุ ต้องอยู่บนภาชนะบรรจุ ส่วนอาหารสำหรับทารก อาหารที่มีวัตถุประสงค์พิเศษ และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ต้องแสดงบนภาชนะบรรจุครบทุกรายการ

สินค้านำเข้าที่ฉลากต้นทางไม่ได้ระบุงาเป็นสารก่อภูมิแพ้ต้องทำอย่างไร

ผู้นำเข้าต้องจัดทำฉลากภาษาไทยให้ระบุงาตามรายการสารก่อภูมิแพ้ของไทย แม้ประเทศต้นทางจะไม่ได้กำหนดไว้ และควรขอข้อมูลส่วนประกอบกับการปนเปื้อนจากผู้ผลิตเป็นลายลักษณ์อักษร