สรุปสาระสำคัญ

  • ประกาศของคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เรื่องระยะเวลาการให้สินเชื่อการค้า (Credit Term) ระหว่างธุรกิจรายใหญ่กับ SMEs ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 2 ตุลาคม 2569 และมีผลบังคับใช้ 2 พฤศจิกายน 2569 แทนแนวปฏิบัติฉบับปี 2564
  • ใช้กับผู้ซื้อที่มีรายได้จากการประกอบธุรกิจในไทยตั้งแต่ 500 ล้านบาทในปีบัญชีก่อนหน้า โดยนับรวมรายได้ของธุรกิจในเครือที่อยู่ภายใต้นโยบายหรือการควบคุมเดียวกัน บริษัทลูกของนักลงทุนต่างชาติอยู่ในข่ายด้วย
  • คู่ค้าที่เป็น SMEs: ภาคการผลิต พนักงานไม่เกิน 200 คนและรายได้ไม่เกิน 500 ล้านบาท; ภาคบริการ ค้าส่ง ค้าปลีก พนักงานไม่เกิน 100 คนและรายได้ไม่เกิน 300 ล้านบาท
  • ระยะเวลาชำระเงินสูงสุด 45 วัน สำหรับสินค้าและบริการทั่วไป และ 30 วัน สำหรับสินค้าเกษตรและสินค้าเกษตรแปรรูปขั้นต้น นับจากวันที่ SMEs ส่งมอบครบถ้วนและส่งเอกสารถูกต้อง
  • ห้ามประวิงการจ่ายเกินกำหนดโดยไม่มีเหตุผล ห้ามเปลี่ยนเงื่อนไขโดยไม่มีเหตุผลหรือไม่แจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 60 วัน และต้องแจ้งสิทธิและขั้นตอนการรับเงินให้ SMEs ทราบ
  • ฝ่าฝืนเป็นการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมตามมาตรา 57 มีโทษปรับทางปกครองสูงสุดร้อยละ 10 ของรายได้ในปีที่กระทำผิด

1. ใครอยู่ในข่าย

ฝ่ายเกณฑ์
ผู้ซื้อ: ธุรกิจขนาดใหญ่รายได้จากการประกอบธุรกิจในไทยตั้งแต่ 500 ล้านบาทในปีบัญชีก่อนหน้า นับรวมบริษัทในเครือที่มีนโยบายหรือการควบคุมร่วมกัน
ผู้ซื้อ: ค้าส่งค้าปลีกขนาดใหญ่ผู้ค้าส่งค้าปลีกสินค้าอุปโภคบริโภคที่ใช้ระบบกระจายสินค้าสมัยใหม่ เช่น ไฮเปอร์มาร์เก็ต ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ ห้างสรรพสินค้า โดยใช้เกณฑ์รายได้ 500 ล้านบาทเช่นกัน
ผู้ขาย: SMEs ภาคการผลิตพนักงานไม่เกิน 200 คน และรายได้ต่อปีไม่เกิน 500 ล้านบาท
ผู้ขาย: SMEs ภาคบริการ ค้าส่ง ค้าปลีกพนักงานไม่เกิน 100 คน และรายได้ต่อปีไม่เกิน 300 ล้านบาท

ข้อสังเกตสำหรับบริษัทต่างชาติในไทย: เกณฑ์ดูที่รายได้ในประเทศไทยของกลุ่มบริษัท ไม่ได้ดูที่สัญชาติของผู้ถือหุ้น โรงงานหรือบริษัทการค้าที่มีรายได้รวมในไทยถึง 500 ล้านบาทจึงต้องปฏิบัติตามประกาศนี้กับซัพพลายเออร์ SMEs ทุกราย

2. กติกาใหม่

เรื่องกติกาตั้งแต่ 2 พฤศจิกายน 2569
ระยะเวลาชำระเงินสูงสุดสินค้าและบริการทั่วไป การผลิต และการให้บริการ: ไม่เกิน 45 วัน; สินค้าเกษตรและสินค้าเกษตรแปรรูปขั้นต้นที่มีกระบวนการไม่ซับซ้อน: ไม่เกิน 30 วัน
หากตกลงสั้นกว่านี้ใช้ตามที่ตกลงกัน
หากต้องการกำหนดต่างจากนี้ต้องมีเหตุผลทางธุรกิจ การตลาด หรือเศรษฐกิจที่รับฟังได้ และสอดคล้องกับสัญญา
จุดเริ่มนับวันที่ SMEs ส่งมอบสินค้าหรือบริการครบตามจำนวน ประเภท คุณภาพที่ตกลง และส่งเอกสารถูกต้องครบถ้วน; กรณีฝากขาย นับจากวันที่ขายสินค้าได้ตามจำนวนหรือสัดส่วนที่ตกลง
หน้าที่แจ้งข้อมูลผู้ซื้อต้องแจ้งให้ SMEs ทราบถึงสิทธิได้รับเงินภายในกำหนด และอธิบายขั้นตอนการชำระเงินให้ชัดเจน
ข้อห้ามประวิงการจ่ายเกินกำหนดโดยไม่มีเหตุผล; เปลี่ยนระยะเวลาหรือเงื่อนไขโดยไม่มีเหตุผลหรือไม่แจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 60 วัน; ใช้สัญญาสำเร็จรูปกำหนดเงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรมแบบเดียวกันกับ SMEs ทุกราย; กำหนดเงื่อนไขพิเศษที่สร้างภาระเกินจำเป็น

ประกาศนี้ครอบคลุมการให้สินเชื่อการค้าที่ตกลงกันเป็นหนังสือทุกรูปแบบ รวมถึงการฝากขาย และสำนักงาน กขค. จะติดตามการปฏิบัติและรับฟังความเห็นทุก 6 เดือน พร้อมทบทวนประกาศภายใน 3 ปี

3. สิ่งที่ต้องทำตอนนี้

  • ตรวจรายได้ของกลุ่มบริษัทในไทยในปีบัญชี 2568 ว่าถึง 500 ล้านบาทหรือไม่ โดยนับรวมบริษัทในเครือ
  • คัดแยกคู่ค้าที่เป็น SMEs ตามเกณฑ์พนักงานและรายได้ แล้วตรวจเงื่อนไขการชำระเงินในสัญญาและใบสั่งซื้อที่ใช้อยู่ สัญญาที่กำหนด 60 90 หรือ 120 วัน ต้องปรับ
  • ตั้งค่าระบบบัญชีเจ้าหนี้ให้เริ่มนับจากวันส่งมอบและได้รับเอกสารครบถ้วน และแยกสินค้าเกษตรออกเป็นกลุ่ม 30 วัน
  • ทำหนังสือแจ้ง SMEs ถึงสิทธิได้รับเงินภายในกำหนดและขั้นตอนการวางบิลรับเงิน
  • หากจะเปลี่ยนเงื่อนไขกับคู่ค้ารายใด ต้องมีเหตุผลที่อธิบายได้และแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 60 วัน และเก็บหลักฐานไว้ เพราะภาระการพิสูจน์ข้อเท็จจริงที่อยู่ในความรู้ของผู้ซื้อตกอยู่กับผู้ซื้อ

4. บทลงโทษ

การฝ่าฝืนประกาศถือเป็นการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมตามมาตรา 57 แห่งพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 ซึ่งมีโทษปรับทางปกครองสูงสุดร้อยละ 10 ของรายได้ในปีที่กระทำความผิด (กรณีเป็นปีแรกของการประกอบธุรกิจ ไม่เกิน 1 ล้านบาท) และหากพฤติกรรมเข้าลักษณะตามมาตราอื่นของกฎหมาย อาจมีความรับผิดเพิ่มเติม

ข้อสังเกตจากทนายความ

ในสัญญาจัดซื้อและสัญญาตัวแทนจำหน่ายของบริษัทในไทย สิ่งที่มักขัดกับกติกาใหม่ไม่ใช่การจงใจประวิงการจ่าย แต่เป็นแนวปฏิบัติสามอย่างที่ใช้กันจนเคยชิน หนึ่ง นับระยะเวลาจาก "วันที่ได้รับใบแจ้งหนี้และผ่านการอนุมัติภายใน" แทนที่จะนับจากวันส่งมอบและเอกสารครบถ้วน ทำให้จำนวนวันจริงเกินกว่าที่เขียนไว้สองถึงสามสัปดาห์ สอง ใช้เงื่อนไขซัพพลายเออร์แบบเดียวกันทั้งกลุ่มที่กำหนด 60 หรือ 90 วัน โดยไม่แยกว่าคู่ค้ารายใดเป็น SMEs สาม แจ้งเปลี่ยนเงื่อนไขในรอบเจรจาประจำปีให้มีผลเดือนถัดไปโดยไม่มีระยะเวลาเตือน 60 วัน สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทยระบุต่อสาธารณะในช่วงก่อนออกประกาศฉบับนี้ว่า ยังมี SMEs ร้องเรียนว่าถูกยืดเครดิตเทอมไปถึง 120 หรือ 180 วัน ทั้งสามเรื่องแก้ได้ครั้งเดียวที่แบบฟอร์มสัญญาและระบบเจ้าหนี้ โดยไม่ต้องเจรจาทีละราย

แหล่งที่มา

คำถามที่พบบ่อย

บริษัทลูกของนักลงทุนต่างชาติต้องปฏิบัติตามหรือไม่

ต้อง หากรายได้จากการประกอบธุรกิจในไทยของกลุ่มบริษัทถึง 500 ล้านบาทในปีบัญชีก่อนหน้า ประกาศไม่ได้แยกตามสัญชาติของผู้ถือหุ้น

สัญญาที่ทำไว้ก่อน 2 พฤศจิกายน 2569 และกำหนด 90 วันยังใช้ได้หรือไม่

การจ่ายเงินตั้งแต่วันที่ประกาศมีผลต้องอยู่ภายใน 45 วัน (หรือ 30 วันสำหรับสินค้าเกษตร) เว้นแต่มีเหตุผลทางธุรกิจที่รับฟังได้ ควรแก้ไขเงื่อนไขและแจ้งคู่ค้าให้เรียบร้อย

หาก SMEs ส่งเอกสารไม่ครบ ระยะเวลาเริ่มนับหรือยัง

ยังไม่เริ่มนับ ระยะเวลานับจากวันที่ส่งมอบครบถ้วนและได้รับเอกสารที่ถูกต้องครบถ้วน แต่ผู้ซื้อควรแจ้งให้ SMEs ทราบโดยเร็วว่าเอกสารใดยังขาด