สรุปสาระสำคัญ

  • พระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. 2569 ลงราชกิจจานุเบกษา 8 กรกฎาคม 2569 (เล่ม 143 ตอนที่ 38 ก) และยกเลิกพระราชบัญญัติฉบับปี 2558 กฎหมายใช้บังคับเมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันประกาศ ซึ่งหน่วยงานของรัฐระบุว่าคือ 4 มกราคม 2570 ส่วนหมวด 1 บททั่วไป ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศแล้ว
  • กฎหมายใช้กับการอนุญาต การจดทะเบียน และการแจ้งทุกประเภทที่ต้องยื่นคำขอต่อหน่วยงานของรัฐ (มาตรา 4) โดยมีข้อยกเว้นตามมาตรา 6 เช่น การพิจารณาคดีของศาล และกระบวนการยุติธรรมทางอาญา
  • เมื่อคำขอและเอกสารครบตามคู่มือสำหรับประชาชนแล้ว เจ้าหน้าที่จะเรียกเอกสารเพิ่มอีกไม่ได้ และจะปฏิเสธคำขอเพราะเอกสารไม่ครบไม่ได้ (มาตรา 15) ผู้อนุญาตต้องพิจารณาให้เสร็จภายในเวลาที่ระบุในคู่มือ หากไม่เสร็จต้องแจ้งเหตุแห่งความล่าช้าทุก 15 วัน (มาตรา 18)
  • ใบอนุญาตของกิจการที่ประกอบการต่อเนื่อง ต่ออายุได้ด้วยการชำระค่าธรรมเนียม แทนการยื่นคำขอ (มาตรา 20)
  • ระบบอนุญาตโดยปริยาย ใบอนุญาตหลักและใบอนุญาตรอง และการขยายอายุใบอนุญาตเป็นไม่น้อยกว่า 5 ปี ยังไม่เกิดขึ้นเองในวันที่ 4 มกราคม 2570 ทั้งสามเรื่องต้องมีพระราชกฤษฎีการะบุชื่อใบอนุญาตก่อน (มาตรา 19 มาตรา 21 และมาตรา 22)

1. กฎหมายกำหนดอะไร

เรื่องสาระตามกฎหมายมาตรา
คู่มือสำหรับประชาชนต้องระบุหลักเกณฑ์ ค่าธรรมเนียม ขั้นตอน ระยะเวลา รายการเอกสาร และแนวทางการใช้ดุลพินิจ และต้องเปิดให้ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์ได้14
การตรวจคำขอตรวจและแจ้งผลทันที คำขอทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องตรวจให้เสร็จภายในวันทำการถัดไป เมื่อครบแล้วเรียกเอกสารเพิ่มไม่ได้15 และ 16
ระยะเวลาพิจารณาต้องเสร็จภายในเวลาตามคู่มือ และแจ้งผลภายใน 7 วัน หากล่าช้าต้องแจ้งเหตุทุก 15 วัน18
การต่ออายุใบอนุญาตชำระค่าธรรมเนียมแทนการยื่นคำขอได้ หากกฎหมายเฉพาะไม่ได้กำหนดค่าธรรมเนียมต่ออายุ เมื่อยื่นคำขอต่ออายุแล้วประกอบกิจการต่อได้จนกว่าจะมีคำสั่งไม่ต่ออายุ20
เอกสารที่รัฐมีอยู่แล้วกฎต้องไม่กำหนดให้ยื่นเอกสารที่หน่วยงานนั้นออกเองหรือมีอยู่แล้ว11
การเปลี่ยนหลักเกณฑ์หลักเกณฑ์ใหม่ไม่ใช้กับคำขอที่ยื่นไว้โดยชอบก่อนแล้ว เว้นแต่กฎหมายบัญญัติเป็นอย่างอื่น12
ภาษาหน่วยงานอาจจัดทำแบบคำขอ ใบอนุญาต และคู่มือเป็นภาษาอังกฤษ และให้กรอกเป็นภาษาอังกฤษได้36

2. เรื่องใดใช้บังคับเมื่อใด

เรื่องเริ่มใช้เมื่อใด
หมวด 1 บททั่วไป (มาตรา 8 ถึงมาตรา 13)8 กรกฎาคม 2569
บทบัญญัติส่วนที่เหลือ4 มกราคม 2570
ระบบอนุญาตโดยปริยาย (มาตรา 19)เมื่อมีพระราชกฤษฎีกากำหนดกิจการและชื่อใบอนุญาต
ใบอนุญาตหลักและใบอนุญาตรอง (มาตรา 21)เมื่อมีพระราชกฤษฎีกา
ขยายอายุใบอนุญาตเป็นไม่น้อยกว่า 5 ปี (มาตรา 22)เมื่อมีพระราชกฤษฎีกา
หลักเกณฑ์การต่ออายุด้วยการชำระค่าธรรมเนียมตามกฎกระทรวง ระหว่างนี้พระราชกฤษฎีกาตามกฎหมายปี 2558 ยังใช้ได้ต่อไป (มาตรา 39)
ช่องทางพิเศษแบบเร่งด่วน (มาตรา 35)ตามกฎกระทรวง ช่องทางที่มีอยู่เดิมใช้ต่อได้ (มาตรา 40)

3. สิ่งที่ควรทำตอนนี้

  • จัดทำทะเบียนใบอนุญาตของบริษัท ระบุกฎหมายแม่บท วันหมดอายุ และวิธีต่ออายุของแต่ละใบ
  • ดาวน์โหลดคู่มือสำหรับประชาชนฉบับล่าสุดของแต่ละใบอนุญาต และจดระยะเวลาพิจารณาที่ระบุไว้
  • ยื่นคำขอให้ครบตามคู่มือ และเก็บบันทึกความครบถ้วนหรือบันทึกข้อบกพร่องที่เจ้าหน้าที่ลงนามไว้เป็นหลักฐาน
  • ลงวันครบกำหนดพิจารณาในปฏิทิน หากเลยกำหนดให้ขอหนังสือแจ้งเหตุแห่งความล่าช้า
  • อย่าเริ่มประกอบกิจการโดยอ้างว่าได้รับอนุญาตโดยปริยาย เว้นแต่ตรวจแล้วว่ามีพระราชกฤษฎีกาครอบคลุมใบอนุญาตนั้น

4. ข้อที่กฎหมายยังไม่ได้ระบุ

กฎหมายไม่ได้ระบุว่าใบอนุญาตใดจะใช้ระบบอนุญาตโดยปริยาย ผู้เขียนไม่พบข้อมูลยืนยันว่ามีการตราพระราชกฤษฎีกาตามมาตรา 19 มาตรา 21 หรือมาตรา 22 แล้วในขณะเขียนบทความนี้ กฎกระทรวงว่าด้วยการต่ออายุและช่องทางพิเศษยังต้องติดตาม ศูนย์รับคำขอกลางตามมาตรา 30 ต้องรอคณะรัฐมนตรีจัดตั้ง และการอนุญาตตามกฎหมายสิ่งแวดล้อมบางส่วนอาจได้รับยกเว้นตามที่คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการกำหนด (มาตรา 6)

ข้อสังเกตจากทนายความ

จากการยื่นขอและต่ออายุใบอนุญาตให้บริษัทต่างชาติ มีสามเรื่องที่ควรใช้ให้เป็นประโยชน์ เรื่องแรกคือบันทึกตามมาตรา 15 เมื่อเจ้าหน้าที่บันทึกว่าคำขอครบถ้วนแล้ว หน่วยงานจะย้อนมาขอเอกสารเพิ่มไม่ได้ บริษัทจึงควรขอสำเนาบันทึกนั้นทุกครั้ง เรื่องที่สองคือมาตรา 12 หากหน่วยงานเปลี่ยนหลักเกณฑ์ระหว่างพิจารณา คำขอที่ยื่นไว้ก่อนยังพิจารณาตามหลักเกณฑ์เดิม วันที่ยื่นจึงมีความสำคัญ เรื่องที่สามคือความคาดหวัง บทบัญญัติที่คนสนใจมากที่สุด คืออนุญาตโดยปริยาย ยังใช้ไม่ได้จนกว่าจะมีพระราชกฤษฎีกา บริษัทที่วางแผนเปิดโรงงานหรือสาขาในปี 2570 จึงยังควรเผื่อเวลาตามคู่มือฉบับปัจจุบัน

แหล่งข้อมูล

คำถามที่พบบ่อย

กฎหมายนี้เริ่มใช้เมื่อใด

กฎหมายลงราชกิจจานุเบกษา 8 กรกฎาคม 2569 และใช้บังคับเมื่อพ้น 180 วัน ซึ่งหน่วยงานของรัฐระบุว่าคือ 4 มกราคม 2570 ส่วนหมวด 1 บททั่วไป และมาตรา 38 วรรคสอง ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศ

ถ้าหน่วยงานพิจารณาไม่ทันเวลา ถือว่าได้รับอนุญาตเลยหรือไม่

ยังไม่ใช่ทุกกรณี ระบบอนุญาตโดยปริยายใช้เฉพาะกิจการและใบอนุญาตที่พระราชกฤษฎีกากำหนด และต้องเป็นกิจการที่ไม่มีความเสี่ยงสูง สำหรับใบอนุญาตอื่น ผู้อนุญาตมีหน้าที่แจ้งเหตุแห่งความล่าช้าทุก 15 วัน

ต่ออายุใบอนุญาตยังต้องยื่นคำขอหรือไม่

ขึ้นกับใบอนุญาต กิจการที่ประกอบการต่อเนื่องชำระค่าธรรมเนียมต่ออายุแทนการยื่นคำขอได้ แต่กิจการที่มีความเสี่ยงสูงอาจถูกยกเว้นโดยกฎกระทรวง และไม่ใช้กับการขออนุญาตเป็นรายครั้ง